Uit A&G 8: Ja zuster! Nee zuster!

Wie gunt ze die 5% niet van harte? Iedereen toch! Maar het schijnt er niet aan te zitten. Een schadelijke loongolf zou het gevolg zijn, zegt men. Wij leven snel. Op het moment dat ik dit schrijf, zijn de acties van de verpleegkundigen nog in volle gang. De patiënt begint er onder te lijden. Dat mag niet! Wegvallen van operaties, opnamestop en werkonderbrekingen - niemand die mij wijsmaakt dat ze de zieke mens niet schaden!

Ik ben de laatste tijd heel vaak met mijn gedachten bij het aloude Kruiswerk. U herinnert zich nog wel het Witte Kruis, het Groene Kruis en het Wit-Gele Kruis - tegenwoordig één grote vereniging. Wist u dat, mede door het Kruiswerk, ons land een vooraanstaande plaats inneemt op de wereldranglijst van de georganiseerde gezondheidszorg?

Ik schreef in opdracht van de Kruisvereniging Peelland een boekje dat ik als titel meegaf: "Zij die van wijken weten!" Een keurig uitgevoerd werkje, moet ik zeggen, dat helaas niet te koop is; het fungeert als een veredeld relatiegeschenk in de wereld van het Kruiswerk.

Het boekje vertelt over het zware maar boeiende werk van de befaamde wijkzuster in de voorbije driekwart eeuw. Ik zou willen dat "Zij die van wijken weten!" in handen kwam van al die demonstrerende verpleegkundigen die van geen wijken weten! Maar dat is dus ijdele hoop. Daarom vertel ik u iets over mijn boekje.

Ik sprak met tal van wijkzusters, onder wie werksters van het eerste uur. En wat mij opviel was hun positieve instelling. Zo evenwichtig, zo tevreden, zo enthousiast. Diepe indruk maakte op mij de liefde waarmee zij over hun werk vertelden. Zij weten van wijken en zij weten van wanten!
"Zuster," vroeg een zieke eens, "waarom bent u toch nooit getrouwd? Een man zou een uitstekende vrouw aan u hebben!" De zuster gaf een antwoord om stil van te worden: "Ik ben met jullie allemaal getrouwd en ik hou van jullie allemaal evenveel, omdat ik van mijn werk hou!"
Ditzelfde, misschien met andere woorden, kreeg ik herhaaldelijk te horen. Een zo diepgewortelde liefde verklaart waarom de zusters van het eerste uur zonder uitzondering dag en nacht klaarstonden voor de mens die hulp behoefde. Van wijken weten en van geen wijken weten.

Kijk, en dan vraag ik mij weleens af of de nieuwe generaties van verpleegkundigen ook zo intens gemotiveerd zijn in dit tijdperk van cao's vaste werktijden, inspraak, beleidsplannen, evaluaties (waardebepalingen) en noem maar op. Over hun kundigheid zal niemand zich zorgen hoeven te maken. Ze beschikken over de modernste hulpmiddelen, terwijl de wijkzusters van weleer wonderen deden met niets. Zo moesten ze in die voorbije dagen voor de verzorging van hun patiënten niet zelden een po lenen of hun eigen nachtspiegel meenemen!

In de beginjaren van het Kruiswerk deden de wijkzusters alles lopend af, weer of geen weer. Vooral de nonnetjes in de wijk hadden het moeilijk. Toen de meeste zusters een fiets kregen, bleven zij lopen. Zij mochten van hun Moeder Overste niet fietsen, want als hun rokken opwaaiden zou dat maar zondige gedachten en begeerte wekken bij het manvolk!

De komst van de brommer ontketende in menig afdelingsbestuur van de Kruisvereniging een ware opstand. Waar ging het met de boze wereld heen? Nog wilder stormen braken los toen de wijkzusters voorzichtig over een Dafje begonnen. Men werd een dagje ouder en verlangde toch naar bescherming tegen de woedende elementen. Wat zei menig bestuur? "Ze kunnen gemakkelijk fietsen, dat doen wij ook!"

Even vermelden dat de wijkzusters om zeven uur in de morgen de deur uitgingen en tegen half acht, acht uur 's avonds thuiskwamen! En dan maar hopen dat ze niet opgeroepen werden voor een bevalling.
Jazeker, ik noteerde in mijn boekje òòk een klacht van een wijkzuster!

"Vroeger was iedereen tevreden. Nu moet je alles uitleggen en beredeneren. Ik werkte vroeger zo'n tien uur per dag en ik had één uur administratie. Nu werk ik één uur per dag en heb ik tien uur schrijfwerk! Er zijn bijscholingen, herscholingen, ontelbare vergaderingen, gespreksgroepen en evaluatiebijeenkomsten. Vooral dat laatste, dat evalueren, is een moderne ziekte geworden. Het lijkt wel of ze denken: als het ingewikkeld kan, waarom zou je het dan eenvoudig maken? Ik vraag mij af waar dat in de toekomst op uitdraait. De vertrouwde benamingen wijkzuster en wijkverpleegster hebben ze vervangen door: verpleegkundige in de maatschappelijke gezondheidszorg? Moest dat nou echt?"

Toon Kortooms