Uit A&G 7: Het Witte Goud

Kijk eens naar mijn foto, beste mensen! En zeg dan eerlijk: zie ik eruit als een ridder in de orde van de Limburgse asperge? Om precies te zijn de 'confrerie de l'asperge Limbourgogne', want minnaars van de 'koningin der groente' koketteren, net als wijnkenners, graag met een mondjevol Frans.

Jawel, op 2 mei 1981 werd ik, samen met ons aller Neelie Smit-Kroes, in de immense veilinghal te Grubbenvorst, Limburg, tot aspergeridder geslagen. Na een tik op de schouders met een heus zwaard werd mij een smetteloos wit lint omgehangen en een zeer fraaie oorkonde overhandigd - dit laatste om in geval van nood ongelovige Thomassen te overtuigen van mijn ridderschap.

Aan de daarop volgende feestdis zaten 175 gasten aan. Het vorstelijk menu bestond geheel uit aspergegerechten, gecomponeerd door 's werelds grootste aspergedeskundige Herman van Ham. Een tovenaar.

Mij werd gevraagd de tafelrede te houden. Ik greep die kans met beide handen aan en begon mij hardop af te vragen wat een Brabantse schrijver te zoeken had op een Limburgs aspergefestijn.

"Wel," zei ik, "hier geschiedt eindelijk gerechtigheid! Want dat u allen zit te smullen van het zo uitermate gezonde witte goud, zoals dichters de asperge noemen, hebt u te danken aan wijlen mijn vader! Mijn vader, dames en heren, is de ontdekker van de asperge!"

Eenieder hief verbluft het hoofd.

"Ik stam," zei ik met nadruk, "uit een geslacht van turfeters. Mijn vader had in de Brabantse Peel een veenderij. Hij verdiende voor zijn uitgestrekt gezin de kost door middel van de turf. Mijn kinderen eten turf! zei hij tegen iedereen die het maar horen wilde. Deze uitspraak is de titel geworden van één van mijn boeken. Maar, zoals u weet, verandering van spijs doet eten. Toen wij turfeters ons op den duur beklaagden over ons eenzijdig menu, trok mijn vader de Peel in, op zoek naar andere kost. Hij vond een welig tierend kruid, dat hem als groente wel leek. Hij nam het mee en plantte het achter in onze tuin. Omstanders lachten spottend en zeiden: "Dat wordt niks! Droogt zienderogen uit!" Dat hadden ze dan gedacht! Mijn vader toog naar de pastoor van ons dorp die onverwijld met de wijwaterkwast kwam en het gewas besprenkelde. "Asperges me!" riep hij in het Latijn, "besproei mij!"

En groeien! Moeder liet ons, jongens, de asperges steken voor soep en maaltijd, maar wij legden wel een kilootje of zo terzijde dat wij stiekem verkochten aan gegoede dorpsbewoners. Twintig cent de kilo! Pure winst. Zakgeld. Wilt u deze prijs even in gedachten houden, dames en heren?" zei ik.

Ik vertelde dat ik later in Noord-Limburg een meisje ontmoette dat mij deed denken aan de allerbeste soort asperges. Ik sleepte haar meteen mee. Vandaar de term 'sleepasperge'. Zij is nu al 43 jaar bij me. Over kwaliteit gesproken! Uit dankbaarheid heb ik destijds de aspergecultuur overgebracht naar Limburg.

Ik vervolgde: " In 1954 emigreerden wij naar het winderige westen. Ook daar leerden wij de mensen het witte goud kennen. In het seizoen - van april tot ongeveer einde juni - belt mijn vrouw vlak vòòr elk weekeinde iedereen in de regio Kennemerland op om te zeggen dat wij naar Limburg rijden. Of wij asperges mee zullen brengen? O, ja, dolgraag! In het zuiden laden wij onze wagen vol met vele tientallen kilo's asperges. Weer thuis belt vrouwlief andermaal iedereen: "De asperges zijn er! Komen jullie ze zelf halen? Ja? Gezellig!" Wij leveren de bestelde porties tegen de prijs die wij ervoor betaald hebben. Iedere klant krijgt koffie met een stuk Limburgse vlaai toe. De heren ook nog een Frans cognacje. Dat is nog eens zaken doen, vindt u niet, dames en heren? En dan denk ik weleens in een vlaag van commerciële weemoed aan de netto winst van twintig cent de kilo, lang geleden! Maar, ach, het stemt mij, armetierig zakenman, dankbaar en gelukkig te weten dat wij ontelbare westerlingen laten genieten van het witte goud, dat volgens kruidenmeesters balsem is voor lever en nieren, dat buik en blaas zuivert en dat zelfs het minnevuur aanwakkert!
Smakelijke voortzetting van uw feestmaal, dames en heren!"

Toon Kortooms